دلايل آلودگي هواي تهران
يكي از مشكلات جدياي كه سلامتي مردم را در كلانشهرهاي صنعتي به خطر مياندازد، آلودگي هواست. غير ممكن است در شهر تهران زندگي كرده باشيد و متوجه آلودگي هوا نشده باشيد. در اين پست سعي ميكنيم به طور كامل به توضيح علتهاي آلودگي هوا در تهران بپردازيم.
با توجه به روند افزايش جمعيت و صنعتي شدن بسياري از شهرها، آلودگي هوا به يكي از بزرگترين معضلات زيست محيطي تبديل شده است. آلودگي هواي تهران نسبت به ساير نقاط كشور بيشتر است و علت اصلي اين امر، تعداد زياد ماشينها و مصرف سوختهاي هيدروكربني بنزين و گازوئيل است كه آلايندههاي بسياري را توليد ميكند. همچنين بد نيست بدانيد كه تهران هفتمين شهر آلوده در جهان به شمار ميرود كه آمار ترسناكيست!
دلايل آلودگي هواي تهران چيست؟
موارد زيادي به طور مستقيم و غيرمستقيم روي شاخص كيفيت هوا تاثير ميگذارند و باعث آلودگي هواي تهران و كلان شهرهاي صنعتي ميشوند كه به شرح زير هستند.
جمعيت
شايد بتوان گفت كه مهمترين عامل آلودگي هواي تهران، رشد جمعيت است كه تبعات زيادي به همراه دارد. با گسترش جمعيت در شهر تهران و مهاجرت افراد از حومه، استانها و حتي كشورهاي ديگر به تهران، موج وسيعي از ترافيك و آلودگي ايجاد ميشود.
وسايل نقليه و سوختهاي فسيلي
عامل اول در كنار تمايل مردم به استفاده از وسايل نقليه شخصي، سبب شده تا دود و آلايندههاي مضر هوا به شدت افزايش يابد. هيدروكربنها، اكسيدهاي نيتروژن و مونوكسيد كربن از مضرترين آلايندههاي خروجي از اگزوز ماشينها و موتورها هستند كه هر يك از آنها موجب بروز و تشديد بيماريهاي قلبي، تنفسي، ريوي و بسياري از آسيبهاي ديگر ميشوند.
پالايشگاهها و كارخانهها
استفاده از سوختهاي فسيلي در پالايشگاهها و كارخانجات با توليد گازها و مواد شيميايي مضر، تاثير مهمي بر آلودگي هواي تهران و ساير شهرها ميگذارد.
كودهاي شيميايي
برخلاف كودهاي حيواني كه اثرات منفي زيست محيطي ندارند، كودهاي شيميايي مورد استفاده در كشاورزي باعث آلودگي هوا، محيط زيست و آبهاي سطحي و زيرزميني ميشوند.
مصارف خانگي
بسياري از فعاليتهاي خانگي موجب آلودگي خانه و هوا ميشوند. استفاده از وسايل گرمايشي مانند بخاري و آبگرمكن برقي، اجاق گاز، عطر و ادكلن و… باعث توليد گازهاي مضر ميشوند.
وارونگي دما
در حالت طبيعي هر چه از سطح زمين بالاتر ميرويم، دماي هوا كاهش مييابد اما هنگام وارونگي دما، يعني عكس اين عمل، لايه هواي گرم بالا ميرود و هواي سرد به علت وزن بيشتر، در ارتفاع پايين ثابت ميماند. اين پديده باعث ميشود تا دود خروجي از دودكشها، گازها و مواد شيميايي حاصل از كارخانهها و نيروگاهها پس از تركيب با هواي سرد و همدما شدن با محيط و سپس برخورد با لايههاي گرم فوقاني، در سطح زمين به صورت افقي پخش و موجب آلودگي شوند.
فصول سرد
شدت و مدت گرماي حاصل از خورشيد در فصول گرم باعث شكستن مرز فوقاني وارونگي ميشود اما در ماههاي سرد به خصوص آذر و دي به دليل كاهش شدت نور آفتاب و كاهش دما و جريان باد، وارونگي با شدت بيشتري رخ ميدهد. همچنين رطوبت نسبي هوا در فصل پاييز و زمستان بيشتر است و بخار آب با گازهاي حاصل از صنعت و خودروها تركيب و منجر به پديده مه-دود ميشود.
عوامل طبيعي
به جز آلودگيهايي كه توسط انسان ايجاد ميشوند، عوامل طبيعي مانند طوفان و گرد و غبار، دود و خاكستر آتشسوزيهاي جنگلي، فعاليتهاي آتشفشاني، شهابسنگها، املاح موجود در جو و ساير موارد مشابه نيز موجب كاهش كيفيت هوا ميشوند.
زمانها و فصلهايي كه آلودگي هواي تهران به اوج خود ميرسد
با وجود اينكه آلودگي هوا به يك پديده غالب در شهر تهران تبديل شده اما در بعضي فصول و ساعات، ميزان آن افزايش مييابد، به طوري كه غلظت UFP (آلاينده نانوذره) در زمستان به ۵/۲ برابر فصل بهار ميرسد. همينطور مجموع ساعات آلوده در پايتخت معمولا بين ۷ الي ۲۰ شب است كه در اواخر نيمه دوم سال دو ساعت بيشتر از اوايل نيمه اول سال است.
ساعت ۷ و ۱۸ نيز به دليل پيك ترافيك صبحگاهي و عصر، اوج آلودگي هواست. اما بين ساعت ۲ تا ۵ بامداد، غلظت آلايندهها به حداقل ميرسد و بهترين زمان براي فعاليت و ورزش در هواي آزاد است.
مناطق آلوده در استان تهران
بر اساس جدول شاخص كيفيت هوا (AQI) از عدد ۰ تا ۵۰ هواي پاك، ۵۱ تا ۱۰۰ قابل قبول، ۱۰۱ تا ۱۵۰ ناسالم براي گروههاي حساس، ۱۵۱ تا ۲۰۰ ناسالم براي تمام افراد، ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسيار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰ شرايط كيفي هوا بسيار خطرناك و نامطلوب است.
طبق تحقيقات انجام شده، ۵ ايستگاه مسعوديه، شهرداري منطقه ۴، شهرداري منطقه ۱۰، ستاد بحران منطقه ۷ و اقدسيه به ترتيب، آلودهترين مناطق در تهران بودند كه علت آن عدم وجود فضاي سبز كافي و شلوغ بودن و رفت وآمد زياد گزارش شده است.
در مقابل، ۵ ايستگاه دروس، گلبرگ، شهر ري، فتح و شهرداري منطقه ۷ به دليل فضاي سبز زياد و استفاده از وسايل نقليه جديد با آلايندگي كمتر و همينطور مصرف سوختهاي هيبريدي، پاكترين ايستگاهها بودند.
راهكارهاي پيشگيري از آلودگي هوا
آمارها نشان ميدهد كه با افزايش آلايندههاي دياكسيد گوگرد، منواكسيد كربن، اكسيدهاي ازت، مواد راديواكتيو و ذرات معلق در هوا، تعداد بيماران مشكلات تنفسي تا ۶۰ درصد زياد ميشود و سالانه ۵۰۰۰ مرگ زودرس در اثر آلودگي هواي تهران رخ ميدهد.
بنابراين بهتر است مردم و مسئولين راهكارهاي پيشگيري از آلودگي هواي تهران يا هر شهر آلوده ديگر را كه در ادامه بيان ميكنيم، جدي بگيرند.
-
استفاده از وسايل نقليه عمومي به جاي وسايل نقليه شخصي
-
درختكاري و ايجاد فضاي سبز در معابر شهري به خصوص مناطق پرتردد
-
استفاده از ماشينهاي برقي، دوگانه سوز، كم مصرف و يا سوختهاي هيبريدي
-
انتقال كارخانجات به نواحي خارج از شهر
-
تعيين طرح ترافيك و جلوگيري از تردد خودروها و موتورسيكلتهاي دودزا و فاقد معاينه فني
-
جايگزين كردن سوختهاي طبيعي به جاي سوختهاي فسيلي
-
استانداردسازي توليد خودروهاي داخلي در مصرف سوخت
-
بهبود كيفيت سوخت
جمعبندي
با افزايش نيروگاهها، پالايشگاهها و كارخانجات در شهرهاي صنعتي و تمايل به رفت و آمد با وسايل نقليه شخصي، آلودگي هوا در چند سال اخير بسيار شدت يافته و جان بسياري از هموطنانمان را به خطر انداخته است. پس به كارگيري و عملياتي كردن راهكارهايي كه جهت پيشگيري از آلودگي هواي تهران و ساير شهرهاي بزرگ كه گفته شد، بسيار حائز اهميت است. همچنين استفاده از ماسك و مصرف لبنيات و مواد غذايي حاوي ويتامين سي، بي و امگا۳ به تقويت بدن در مقابله با آلودگي هوا كمك ميكند.
برچسب: ،